Het eigenhandig testament (ook wel het olografisch testament genoemd) is de eenvoudigste en voordeligste vorm van testament die het Belgische recht kent: u schrijft het thuis, zonder notaris en zonder getuigen, en u kunt het op elk moment herroepen. Toch stellen weinig mensen er een op, meestal uit vrees om een vormfout te maken tegen de vereisten van artikel 4.181 van het Burgerlijk Wetboek.
In deze gids vindt u drie modellen van eigenhandig testament voor de meest voorkomende situaties, een checklist met de wettelijke vereisten en de fouten die uw testament ongeldig maken. De modellen zijn bedoeld om met de hand over te schrijven: een eigenhandig testament dat op de computer werd getypt, is nietig, zelfs als u het ondertekent.
De vereisten van art. 4.181 BW (checklist)
- Volledig met de hand geschreven: geen enkel woord mag getypt, afgedrukt of door iemand anders geschreven zijn. Een computerafdruk met een handtekening eronder telt niet als eigenhandig testament.
- Gedagtekend: vermeld de volledige datum met dag, maand en jaar (bijvoorbeeld "15 februari 2026"). De datum bepaalt welk testament het meest recente is als er meerdere bestaan.
- Ondertekend: plaats onderaan uw handtekening met voor- en achternaam. De handtekening staat onder alle beschikkingen.
- Meerderjarig en wilsbekwaam: u moet minstens 18 jaar zijn (of 16 jaar voor de beschikking over de helft van uw vermogen) en over uw geestesvermogens beschikken.
- Doorhalingen paraferen: verbeteringen, doorhalingen of toevoegingen schrijft u er duidelijk bij en parafeert u, zodat er geen twijfel bestaat over uw wil.
Drie modellen van eigenhandig testament
De volgende modellen dekken de drie meest voorkomende situaties. Pas ze aan uw persoonlijke situatie aan voordat u ze met de hand overschrijft. De gegevens in cursief zijn plaatshouders die u vervangt.
Model 1: Alleenstaande zonder kinderen
Model, erflater zonder afstammelingen
Mijn testament
Ik, ondergetekende, voornaam en achternaam, geboren te plaats op DD/MM/JJJJ, wonende te straat, nummer, postcode, gemeente, bij mijn volle verstand, herroep hierbij uitdrukkelijk elk vroeger testament en beschik als volgt over mijn nalatenschap.
Ik stel aan tot mijn algemene legataris: voornaam en achternaam, wonende te adres, aan wie ik het geheel van mijn goederen, rechten en waarden nalaat.
Mocht deze persoon voor mij overlijden of het legaat verwerpen, dan komt de nalatenschap toe aan naam plaatsvervanger.
Opgemaakt en volledig met de hand geschreven te plaats, op DD maand JJJJ.
Handtekening (voor- en achternaam)
Model 2: Gehuwd met kinderen (met respect voor de reserve)
Bent u gehuwd en hebt u kinderen, dan moet u de reserve van uw afstammelingen en van uw langstlevende echtgenoot eerbiedigen. Over het beschikbaar deel beschikt u vrij. Het model hieronder laat het beschikbaar deel na aan de echtgenoot in vruchtgebruik.
Model, echtgenoot en kinderen
Mijn testament
Ik, ondergetekende, voornaam en achternaam, geboren te plaats op DD/MM/JJJJ, gehuwd met naam echtgenoot, vader/moeder van aantal kinderen genaamd namen, herroep elk vroeger testament en beschik als volgt.
1) Ik laat aan mijn echtgeno(o)t(e) naam het vruchtgebruik na van het beschikbaar deel van mijn nalatenschap, bovenop het wettelijk erfdeel dat hem of haar toekomt.
2) Ik stel mijn kinderen namen aan tot mijn erfgenamen, in gelijke delen, met plaatsvervulling door hun afstammelingen indien een van hen voor mij zou overlijden.
Volledig met de hand geschreven te plaats, op DD maand JJJJ.
Handtekening (voor- en achternaam)
Model 3: Nalatenschap met bijzondere legaten
Een bijzonder legaat kent een welbepaald goed of een geldsom toe aan een bepaalde persoon of vereniging, zonder die tot algemene erfgenaam te maken. Het model hieronder combineert erfgenamen met bijzondere legaten.
Model, erfgenamen met legaten
Mijn testament
Ik, ondergetekende, voornaam en achternaam, wonende te adres, herroep elk vroeger testament en beschik als volgt.
Ten eerste. Ik stel mijn kinderen namen aan tot mijn algemene erfgenamen, in gelijke delen.
Ten tweede. Bijzondere legaten:
a) Ik laat aan naam een bedrag van bedrag euro na, af te nemen van mijn spaarrekening met nummer IBAN.
b) Ik laat aan naam mijn omschrijving van het goed na.
c) Ik laat aan de vereniging naam en ondernemingsnummer een bedrag van bedrag euro na voor de verwezenlijking van haar doelstellingen.
Volledig met de hand geschreven te plaats, op DD maand JJJJ.
Handtekening (voor- en achternaam)
Bewaren en registreren in het Centraal Register van Testamenten
Een eigenhandig testament wordt niet automatisch geregistreerd. Bewaar het origineel op een veilige plaats en zorg dat een vertrouwenspersoon weet waar het ligt. Voor de grootste zekerheid geeft u het origineel in bewaring bij een notaris, die het laat registreren in het Centraal Register van Testamenten (CRT). Zo wordt uw testament na uw overlijden zeker teruggevonden, want elke notaris raadpleegt dit register bij een overlijden.
Fouten die een eigenhandig testament ongeldig maken
- Het testament typen of afdrukken, ook al ondertekent u het met de hand.
- De volledige datum vergeten (dag, maand en jaar).
- Niet ondertekenen onderaan het document.
- Het laten schrijven door iemand anders, ook al dicteert u de tekst.
- Doorhalingen of toevoegingen niet paraferen.
- De reserve van de kinderen of van de langstlevende echtgenoot schenden.
- Vroegere testamenten niet uitdrukkelijk herroepen, waardoor tegenstrijdige documenten naast elkaar bestaan.
- Het op een plaats bewaren die niemand kent, zodat het na uw overlijden niet wordt teruggevonden.
- Vage bewoordingen gebruiken ("verdeel het rechtvaardig") die uitnodigen tot betwisting.
Veelgestelde vragen
Volstaat om het even welk papier?
Ja. Een wit blad, een blad uit een schrift of de achterzijde van een brief: de wet vereist geen speciaal papier. Wat telt, is dat de volledige tekst met de hand van de erflater is geschreven, gedagtekend en ondertekend.
Heb ik getuigen nodig?
Nee. Een eigenhandig testament wordt zonder getuigen en zonder notaris opgesteld. Dat is net het grote voordeel ervan tegenover het notarieel testament.
Hoe wijzig ik mijn testament?
Het eenvoudigst is een nieuw testament te schrijven waarin u alle vorige uitdrukkelijk herroept, en het opnieuw te dagtekenen en te ondertekenen. Vernietig daarna het oude origineel om verwarring te voorkomen.
Is het geldig als ik in het buitenland woon of goederen heb?
De Europese Erfrechtverordening (EU) 650/2012 bepaalt in principe dat het recht van uw gewone verblijfplaats van toepassing is, maar u kunt in uw testament kiezen voor het recht van uw nationaliteit. Bij internationaal vermogen wint u best juridisch advies in.
Mag ik mijn kinderen onterven?
Slechts gedeeltelijk. Uw afstammelingen hebben samen recht op de helft van uw nalatenschap, de reserve. Over de andere helft, het beschikbaar deel, beschikt u vrij. Meer daarover leest u in ons artikel over het reservatair erfdeel.
Volgende stappen
Is uw situatie eenvoudig (huwelijk, kinderen, woning en spaargeld), dan is het eigenhandig testament de meest praktische keuze. Voor complexe situaties overweegt u het notarieel testament. Reken vooraf uit wat de wet reserveert in ons artikel over de reserve en over de wettelijke erfopvolging. De officiele tekst van Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek vindt u bij het Belgisch Staatsblad (ejustice).