Wie een nalatenschap ontvangt, betaalt daarop erfbelasting (vroeger successierechten genoemd). Belangrijk om te weten: de erfbelasting is een gewestelijke belasting. De tarieven en vrijstellingen verschillen tussen het Vlaams Gewest, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Deze gids legt de nadruk op Vlaanderen en geeft de grote lijnen voor de andere gewesten.
Welk gewest heft de belasting
De erfbelasting wordt geheven door het gewest waar de overledene zijn fiscale woonplaats had. Woonde hij de laatste vijf jaar in meerdere gewesten, dan telt het gewest waar hij in die periode het langst woonde. Het is dus de woonplaats van de overledene die telt, niet die van de erfgenaam.
De tarieven in het Vlaams Gewest
Vlaanderen kent twee grote categorieen: erfgenamen in rechte lijn en tussen partners enerzijds, en alle andere personen anderzijds. De onderstaande schijven zijn de gebruikelijke tarieven. Controleer altijd de actuele bedragen bij de Vlaamse Belastingdienst, want de schijven kunnen worden aangepast.
Rechte lijn en tussen partners
| Schijf | Tarief |
|---|---|
| 0 tot 50.000 euro | 3% |
| 50.000 tot 250.000 euro | 9% |
| Boven 250.000 euro | 27% |
Onder rechte lijn vallen kinderen, ouders en (klein)kinderen. Partners zijn gehuwden, wettelijk samenwonenden en feitelijk samenwonenden die aan de wettelijke voorwaarden voldoen. Voor het onroerend en het roerend vermogen worden de schijven afzonderlijk toegepast.
Broers en zussen en andere personen
Voor broers en zussen en voor alle andere personen gelden aanzienlijk hogere tarieven, oplopend tot 55% in de hoogste schijf. Ook hier worden de schijven per erfgenaam toegepast.
De vrijstelling van de gezinswoning
In alle drie de gewesten geniet de langstlevende echtgenoot of samenwonende partner een vrijstelling van erfbelasting op de gezinswoning. Het deel van de gezinswoning dat de langstlevende partner erft, is dus vrijgesteld. Dat beschermt de partner ertegen om de woning te moeten verkopen om de belasting te betalen. De precieze voorwaarden verschillen per gewest.
Wallonie en Brussel
Ook het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heffen erfbelasting met progressieve tarieven die stijgen naarmate de verwantschap verder afstaat. De schijven, percentages en verminderingen verschillen echter van die in Vlaanderen. Wie erft van iemand die in Wallonie of Brussel woonde, controleert best de tarieven van dat gewest.
De aangifte van nalatenschap
Na een overlijden moet er een aangifte van nalatenschap worden ingediend. De termijn bedraagt in principe vier maanden als de persoon in Belgie is overleden, vijf maanden bij een overlijden elders in Europa en zes maanden daarbuiten. Op basis van die aangifte berekent de belastingdienst de erfbelasting. Een tijdige en correcte aangifte voorkomt boetes en nalatigheidsinteresten.
Een testament en de erfbelasting
Een testament verandert de tarieven van de erfbelasting op zich niet, maar laat u wel toe uw nalatenschap te structureren, bijvoorbeeld via legaten aan een goed doel dat een gunstiger regime geniet, of door uw vermogen evenwichtig te verdelen over meerdere erfgenamen zodat de progressieve schijven minder zwaar wegen. Voor doordachte successieplanning is advies van een notaris aangewezen.
Veelgestelde vragen
Welk gewest int de erfbelasting?
Het gewest waar de overledene zijn fiscale woonplaats had, en bij verhuizing het gewest waar hij tijdens de laatste vijf jaar het langst woonde. De woonplaats van de erfgenaam speelt geen rol.
Betaalt mijn partner erfbelasting op onze gezinswoning?
In de drie gewesten geniet de langstlevende partner een vrijstelling op het deel van de gezinswoning dat hij of zij erft. De precieze voorwaarden verschillen per gewest.
Hoeveel tijd heb ik om de aangifte in te dienen?
In principe vier maanden bij een overlijden in Belgie, vijf maanden bij een overlijden elders in Europa en zes maanden buiten Europa.
Bespaart een testament erfbelasting?
Een testament wijzigt de tarieven niet, maar laat wel een doordachte structurering toe. Een goed doel of een evenwichtige verdeling over meerdere erfgenamen kan de belastingdruk beinvloeden. Vraag hierover advies aan een notaris.
Volgende stappen
Wilt u zelf bepalen wie wat erft, dan stelt u best een testament op. Bekijk daarvoor de modellen in ons artikel over het eigenhandig testament, het stappenplan om een testament te schrijven en de gids over de reserve. De actuele tarieven van de erfbelasting in het Vlaams Gewest vindt u bij de Vlaamse Belastingdienst, en de wettekst bij het Belgisch Staatsblad (ejustice).